Η μελατονίνη είναι μια ορμόνη που παράγεται από τον οργανισμό και πιο συγκεκριμένα από έναν ενδοκρινή αδένα που βρίσκεται στον εγκέφαλο, ο οποίος παίζει ουσιαστικό ρόλο στη φυσιολογία του ύπνου και στη ρύθμιση του κύκλου ύπνου-αφύπνισης [1]

Η παραγωγή και η απελευθέρωση αυτής της ορμόνης εξαρτώνται από την έκθεση στο φως· μάλιστα, αυξάνονται στο σκοτάδι, κατά τη διάρκεια της νύχτας και μειώνονται τις ώρες του φωτός, κατά τη διάρκεια της ημέρας. Επιπλέον, η παραγωγή μελατονίνης μειώνεται με την αύξηση της ηλικίας.

Η μελατονίνη συντίθεται σε διαφορετικά όργανα και ιστούς όπως ο γαστρεντερικός σωλήνας, το δέρμα, ο αμφιβληστροειδής, ο μυελός των οστών, τα ανοσοεπαρκή κύτταρα κ.λπ. [2] Στις γυναίκες, επίσης το αναπαραγωγικό σύστημα, συμπεριλαμβανομένων των ωαρίων, των ωοκυττάρων και των κυτταροτροφοβλαστών, είναι μεταξύ των θέσεων σύνθεσης αυτής της ορμόνης [2]

Η μελατονίνη και το σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών

Τα τελευταία χρόνια υπήρξαν αρκετές μελέτες που εστίασαν στον ρόλο της μελατονίνης στο σύνδρομο πολυστικών ωοθηκών και στη γονιμότητα.
Θα πρέπει να θυμόμαστε ότι στο ΣΠΩ υπάρχει συχνά αύξηση των φλεγμονωδών δεικτών, καθώς και σχετική αύξηση των ελεύθερων οξειδωτικών δεικτών.

Συγκεκριμένα, μια πρόσφατη επιστημονική δημοσίευση έδειξε πως η μελατονίνη συμμετέχει σε όλη τη διαδικασία αναπαραγωγής, πραγματοποιώντας αντιοξειδωτικές δράσεις, ρυθμίζοντας την ορμονική δομή και βελτιώνοντας την ποιότητα των ωαρίων.

Τέλος, μελετήθηκε διεξοδικά και για τις ευεργετικές της ιδιότητες στην ανάπτυξη του εμβρύου και για τη θετική της επίδραση στις τεχνικές εξωσωματικής γονιμοποίησης, προστατεύοντας το έμβρυο από το οξειδωτικό στρες και εξαλείφοντας τις ελεύθερες ρίζες [3].

Πως σχετίζεται με το ΣΠΩ;

Από μια μελέτη που διεξήχθη σε 40 γυναίκες κανονικού βάρους με ΣΠΩ, οι οποίες υποβλήθηκαν σε υπερηχογραφικές εξετάσεις της πυέλου, αξιολόγηση υπερτρίχωσης, ανάλυση ορμονικού προφίλ, δοκιμή ανοχής γλυκόζης από του στόματος και λιπιδικό προφίλ στην έναρξη, στις οποίες χορηγήθηκε μελατονίνη για 6 μήνες, καταγράφηκαν τα ακόλουθα: [4]

• σημαντική μείωση στα επίπεδα ανδρογόνων ορμονών,
• σημαντική αύξηση στα επίπεδα της ορμόνης FSH (θυλακιοτρόπος ορμόνη), που είναι υπεύθυνη για την ωρίμανση των ωαρίων
• μείωση των επιπέδων της ορμόνης AMH,
• μείωση της (κακής) χοληστερόλης LDL (λιποπρωτεΐνες χαμηλής πυκνότητας)
• βελτίωση των εμμηνορροϊκών κύκλων για σχεδόν το 95% των γυναικών.
•  

Μελατονίνη και γονιμότητα, όσα πρέπει να γνωρίζετε

Είναι γνωστό ότι, σε γυναίκες με ΣΠΩ, η ορμονική ανισορροπία (υψηλά επίπεδα τεστοστερόνης και ωχρινοτρόπου ορμόνης, LH) αποτρέπει την ωρίμανση των ωοθυλακίων ή/και την απελευθέρωσή τους για να γονιμοποιηθούν. Αυτό γενικά καθιστά τα ωοθυλάκια ανώριμα και κακής ποιότητας.

Ποιος είναι λοιπόν ο ρόλος της μελατονίνης στη γονιμότητα, ειδικά για τις γυναίκες με ΣΠΩ;

Η μελατονίνη, η οποία ρυθμίζει το αναπαραγωγικό σύστημα κεντρικά και περιφερικά, εισέρχεται στο ωοθυλάκιο από τη ροή του αίματος και από τα γύρω αναπαραγωγικά κύτταρα, επομένως η συγκέντρωσή της στο ωοθυλακικό υγρό καθίσταται πολύ υψηλότερη από αυτή που υπάρχει στο αίμα. Συγκεκριμένα, καθώς αναπτύσσονται τα ωοθυλάκια, η συγκέντρωση της μελατονίνης στο ωοθυλακικό υγρό αυξάνεται σταδιακά και φτάνει στο μέγιστο πριν από την ωορρηξία [5].

Στις γυναίκες με ΣΠΩ, ωστόσο, αυτή η διαδικασία δεν συμβαίνει πάντα. Στην πραγματικότητα είναι γνωστό ότι το επίπεδο μελατονίνης στο αίμα σε γυναίκες με το σύνδρομο είναι συνήθως υψηλότερο από ό,τι στις υγιείς γυναίκες, αλλά εμφανίζεται μια αντίστροφη κατάσταση στο ωοθυλακικό υγρό, προκαλώντας έτσι υπογονιμότητα [6].
Αυτό είναι πολύ σημαντικό, επειδή η μελατονίνη, εκτός από την προαγωγή της ωρίμανσης των ωοθυλακίων και της ωορρηξίας μέσω της προστασίας των ωοθυλακίων από το οξειδωτικό στρες, έχει επίσης επιδείξει προστατευτικές επιδράσεις στο ωχρό σωμάτιο κατά των  ελεύθερων ριζών οξυγόνου (ROS),  μέσω των αντιοξειδωτικών  της επιδράσεων [7].

Επιπλέον, η θεραπεία με μελατονίνη έδειξε προστατευτικά αποτελέσματα έναντι μεταβολικών και αναπαραγωγικών  διαταραχών σε γυναίκες με ΣΠΩ.  Υπάρχουν διαρκώς αυξανόμενα επιστημονικά στοιχεία που επιβεβαιώνουν  τη σχέση της μελατονίνης με την ομοιόσταση της γλυκόζης και την έκκριση ινσουλίνης, ασκώντας αντι-υπεργλυκαιμικές επιδράσεις [5]. Όλοι αυτοί οι παράγοντες μπορούν να συμβάλουν στην αποκατάσταση της ωορρηξίας και, επομένως, στην αύξηση των πιθανοτήτων κύησης.