Μεταξύ των γυναικείων ορμονών που πιθανότατα έχετε ακούσει είναι η προγεστερόνη, συχνά αποκαλούμενη “ορμόνη της εγκυμοσύνης”. Ξέρουμε ότι το σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών είναι μια ενδοκρινική διαταραχή και ότι σε πολλές γυναίκες εκδηλώνεται με ανωοθυλακιορρηξία. Γι’ αυτό το ΣΠΩ είναι μία από τις πιο κοινές αιτίες γυναικείας υπογονιμότητας. Αλλά ποιο ρόλο παίζει η προγεστερόνη στην αναζήτηση της εγκυμοσύνης; Παρακάτω, περιγράφεται τι είναι, σε τι χρησιμεύει η προγεστερόνη και πως σχετίζεται με το σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών.
Τι είναι η Προγεστερόνη;
Η προγεστερόνη είναι μια στεροειδής ορμόνη που είναι πολύ σημαντική για τον γυναικείο μεταβολισμό και τη γονιμότητα. Παράγεται από το ωχρό σωμάτιο, τον πλακούντα κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης και τον φλοιό των επινεφριδίων [1]. Πρέπει να γνωρίζετε ότι η συγκέντρωσή της αλλάζει σε σχέση με τις φάσεις του εμμηνορροϊκού κύκλου. Πριν από την ωορρηξία, παράγεται σε μικρές ποσότητες. Κατά τη διάρκεια της ωχρινικής φάσης, το επίπεδό της αυξάνεται και στη συνέχεια μειώνεται δραστικά στην προεμμηνορροϊκή φάση.
Σε τι χρησιμεύει η προγεστερόνη;
Η προγεστερόνη έχει το καθήκον να προετοιμάζει τη μήτρα για την εμφύτευση του εμβρύου και τη διατήρησή του καθ’ όλη τη διάρκεια της εγκυμοσύνης και γι’ αυτό το λόγο η παραγωγή της αυξάνεται αμέσως μετά την ωορρηξία [2]. Ο ρόλος της στην εγκυμοσύνη, ωστόσο, δεν τελειώνει εκεί, καθώς επίσης [3]:
• Διεγείρει την ανάπτυξη του μητρικού ιστού του μαστού.
• Αναστέλλει τον θηλασμό κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης (είναι ακριβώς η πτώση των επιπέδων προγεστερόνης μετά τον τοκετό που είναι ένας από τους παράγοντες που προκαλούν την παραγωγή γάλακτος).
• Ενισχύει τους μύες του πυελικού τοιχώματος για την προετοιμασία του τοκετού.
Χαμηλή προγεστερόνη και ΣΠΩ, ποια είναι η σχέση;
Όπως έχουμε δει, η προγεστερόνη είναι μια θεμελιώδης ορμόνη για τη γυναικεία γονιμότητα, τα επίπεδα της οποίας είναι επίσης χρήσιμα για την κατανόηση αν υπάρχουν δυσλειτουργίες του εμμηνορροϊκού κύκλου ή αναστολές της ωοθηκικής δραστηριότητας. Στην πραγματικότητα, όταν τα επίπεδα προγεστερόνης δεν αυξάνονται ή μειώνονται σύμφωνα με τις διάφορες φάσεις του εμμηνορροϊκού κύκλου, σημαίνει ότι [4]:
• Έχει συμβεί ένας ανωοθυλακιορρηκτικός κύκλος.
• Οι εμμηνορροϊκοί κύκλοι δεν είναι κανονικοί.
Και μεταξύ των διαφόρων αιτιών χαμηλών επιπέδων προγεστερόνης βρίσκουμε επίσης το σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών [4].
Το ΣΠΩ χαρακτηρίζεται από μια αλλοιωμένη σχέση μεταξύ της FSH (που ελέγχει κυρίως την ωρίμανση των ωοθυλακίων) και της LH (που συνδέεται με την ωρίμανση των ωοθυλακίων και την απελευθέρωση των οιστρογόνων και της προγεστερόνης), όπου καταγράφονται υψηλά επίπεδα LH, ενώ αυτά της FSH είναι φυσιολογικά ή ελαφρώς μειωμένα. Αυτή η αύξηση της LH αναστέλλει την ωορρηξία, η οποία με τη σειρά της δεν συμβαίνει και επηρεάζει επίσης την επακόλουθη παραγωγή προγεστερόνης [5].
Ρόλος της Βιταμίνης D και της Μυο-ινοσιτόλης στη Γονιμότητα
Μιλώντας για γονιμότητα στις γυναίκες με ΣΠΩ, δεν μπορούσαμε να μην αναφέρουμε τον ρόλο της βιταμίνης D και της μυο-ινοσιτόλης. Η βιταμίνη D φαίνεται να είναι κρίσιμη για την γυναικολογική υγεία και τη γονιμότητα. Οι υποδοχείς της βιταμίνης D έχουν βρεθεί στην ωοθήκη, το ενδομήτριο και τον πλακούντα και οι μελέτες έχουν αυξηθεί που επιβεβαιώνουν τη σημασία τους για την καλή λειτουργία του γυναικείου αναπαραγωγικού συστήματος [7]. Επιπλέον, στην ανασκόπηση “Vitamin D: a steroid hormone with progesterone-like activity” που δημοσιεύθηκε στο Eur. Rev. Med. Pharmacol. το 2018, αναφέρθηκε ότι η βιταμίνη D, στην ενεργή της μορφή, δρα με παρόμοιο τρόπο με την προγεστερόνη και παίζει καθοριστικό ρόλο στη φυσιολογική διατήρηση της εγκυμοσύνης [8]. Όσον αφορά τη μυο-ινοσιτόλη, πολλές κλινικές μελέτες έχουν δείξει ότι η σταθερή πρόσληψή της είναι ικανή να αποκαταστήσει τόσο τη λειτουργία των ωοθηκών, προάγοντας τη σωστή ωορρηξία, όσο και τη μεταβολική λειτουργία [9].
Αναφορές
[1] Humanitas: Progesterone
[2] Pazienti.it: Progesterone
[3] myPersonalTrainer: Progesterone
[4] myPersonalTrainer: Low Progesterone
[5] Medicalive.it: Ovarian Polycystosis and Sterility
[6] J.L. Habib. Progestin treatment for polycystic ovarian syndrome may reduce pregnancy chances
[7] N. Voulgaris et al. Vitamin D and aspects of female fertility.
[8] G. Monastra et al. Vitamin D: a steroid hormone with progesterone-like activity
[9] Pundir et al. Inositol treatment of anovulation in women with polycystic ovary syndrome: a meta-analysis of randomised trials.
