Το σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών (ΣΠΩ) είναι μια διαταραχή που συνοδεύει τις γυναίκες καθ’ όλη τη διάρκεια της ζωής τους, χωρίς να περιορίζονται οι επιπτώσεις μόνο στον τομέα αναπαραγωγής. Το ΣΠΩ, στην πραγματικότητα, είναι μια σύνθετη διαταραχή που επηρεάζει πολλά όργανα και αν δεν αντιμετωπιστεί μπορεί να προκαλέσει μακροχρόνια προβλήματα υγείας όπως το μεταβολικό σύνδρομο, οι καρδιαγγειακές παθήσεις, ο διαβήτης τύπου 2, ο καρκίνος του ενδομήτριου και η υπνική άπνοια.

Μεταβολικό σύνδρομο

Το μεταβολικό σύνδρομο, γνωστό και ως Σύνδρομο Χ, είναι ένα σύνολο παραγόντων που αυξάνουν τον κίνδυνο καρδιαγγειακών παθήσεων. Οι πιο κοινές μεταβολικές αλλαγές που σχετίζονται με αυτό το σύνδρομο και το ΣΠΩ περιλαμβάνουν:

• Παχυσαρκία με κατανομή λίπους τύπου ανδροειδούς
• Διαβήτης τύπου 2
• Υψηλή αρτηριακή πίεση
• Δυσλιπιδαιμίες, δηλαδή υψηλό επίπεδο λιπιδίων (χοληστερόλη και/ή τριγλυκερίδια)

Αυτό το σύνολο αλλοιώσεων χαρακτηρίζεται επίσης από μεγαλύτερη από το κανονικό περίμετρο μέσης (λόγω υπερβολικού κοιλιακού λίπους) που μπορεί να επιδεινώσει την πιθανότητα ανάπτυξης καρδιαγγειακών παθήσεων [1]. Και λόγω του συσχετισμού του με την παχυσαρκία και την αντίσταση στην ινσουλίνη, οι γυναίκες με ΣΠΩ έχουν περίπου μία στις τρεις πιθανότητες να αναπτύξουν μεταβολικό σύνδρομο [2].

Καρδιαγγειακές παθήσεις

Το σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών παρουσιάζει έναν σύνθετο φάσμα συμπτωμάτων. Πολλές κλινικές μελέτες έχουν υπογραμμίσει τη σύνδεση μεταξύ του ΣΠΩ και του καρδιαγγειακού κινδύνου, λόγω της διαταραγμένης μεταβολισμού των λιπιδίων/γλυκόζης, της υπέρτασης, της συστημικής φλεγμονώδους κατάστασης και των αγγειακών βλαβών. Λαμβάνοντας υπόψη την πρώιμη έναρξη της νόσου, το ΣΠΩ μπορεί να θεωρηθεί πραγματικός καρδιαγγειακός παράγοντας κινδύνου που επηρεάζει σοβαρά την ποιότητα ζωής [3]. Ωστόσο, αν και οι παράγοντες κινδύνου για καρδιακές παθήσεις μπορεί να αυξηθούν με το ΣΠΩ, δεν υπάρχουν ακόμη σαφείς ενδείξεις ότι τα καρδιακά επεισόδια είναι πιο συχνά στις γυναίκες με αυτή την κατάσταση σε σύγκριση με τις υγιείς. Τα προφυλακτικά μέτρα επομένως έχουν ιδιαίτερη βαρύτητα, ειδικά για τις γυναίκες που είναι πολύ υπέρβαρες και για εκείνες που έχουν οικογενειακό ιστορικό διαβήτη ή καρδιακών παθήσεων.

Διαβήτης

Μια μελέτη του 2012 που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Diabetes, η οποία διεξήχθη για 10 χρόνια σε 255 γυναίκες με ΣΠΩ, ανέφερε ότι το 39,3% των γυναικών αυτών ανέπτυξε διαβήτη τύπου 2 σε σύγκριση με μόνο το 5,8% των γυναικών στον γενικό πληθυσμό [4]. Στην πραγματικότητα, οι περισσότερες γυναίκες με ΣΠΩ είναι ανθεκτικές στα κυτταρικά σήματα της ινσουλίνης (αντίσταση στην ινσουλίνη). Η αντίσταση στην ινσουλίνη οδηγεί σε αύξηση της παραγωγής ινσουλίνης από το πάγκρεας. Σε συνθήκες αντίστασης στην ινσουλίνη, αυτό που συμβαίνει γρήγορα είναι η αύξηση των τιμών του σακχάρου στο αίμα λόγω της υψηλής παρουσίας γλυκόζης στο αίμα, που ονομάζεται διαβήτης τύπου 2 [5].

Καρκίνος του ενδομήτριου

Το πρόσφατο ενδιαφέρον για τους μακροπρόθεσμους κινδύνους του ΣΠΩ έχει επίσης επικεντρωθεί στον πιθανό συσχετισμό με τον καρκίνο του ενδομήτριου, και αυτό που έχει προκύψει είναι ότι οι γυναίκες με το σύνδρομο είναι πιο πιθανό να αναπτύξουν αυτόν τον τύπο καρκίνου [6]. Κατά τη διάρκεια ενός φυσιολογικού εμμηνορροϊκού κύκλου, το ενδομήτριο εκτίθεται σε ορισμένες ορμόνες, όπως τα οιστρογόνα, που προκαλούν τον πολλαπλασιασμό και την πάχυνση του ενδομήτριου. Όταν δεν συμβαίνει ωορρηξία, κάτι που είναι τυπικό για το ΣΠΩ, το ενδομήτριο δεν αποκολλάται και εκτίθεται σε πολύ μεγαλύτερες ποσότητες οιστρογόνων, προκαλώντας ακόμη μεγαλύτερη ανάπτυξη. Και αυτό ακριβώς αυξάνει την πιθανότητα να αρχίσουν να αναπτύσσονται καρκινικά κύτταρα.

Υπνική άπνοια

Η αποφρακτική υπνική άπνοια (OSA) είναι μια διαταραχή κατά την οποία η αναπνοή διακόπτεται κατά τη διάρκεια του ύπνου. Αν και η σύνδεση δεν είναι απολύτως σαφής, οι γυναίκες με ΣΠΩ είναι πιο πιθανό να αναπτύξουν υπνική άπνοια, με το 35% των ασθενών με το σύνδρομο να πάσχουν από αυτήν. Αν δεν διαγνωστεί και δεν αντιμετωπιστεί, η αποφρακτική υπνική άπνοια συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο καρδιαγγειακών συμβάντων, καθώς η παχυσαρκία είναι ένας κοινός παράγοντας κινδύνου τόσο για το ΣΠΩ όσο και για την υπνική άπνοια [7].